đúng mức
Định nghĩa
- Tính từ:
- Vừa phải, hợp lý, không thái quá: "Đúng mức" chỉ tính chất của một sự vật, hành động, hoặc phản ứng được thực hiện ở mức độ phù hợp, cân đối, không quá ít cũng không quá nhiều so với yêu cầu hoặc tiêu chuẩn được đặt ra.
- Phù hợp, tương xứng: Chỉ sự tương thích, cân xứng giữa một yếu tố với một yếu tố khác (như công sức với phần thưởng, lời nói với hoàn cảnh).
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Anh ấy luôn biểu lộ sự quan tâm một cách đúng mức. (Hành động quan tâm vừa đủ, không khiến người khác thấy phiền.)
- Cần có một hình phạt đúng mức cho hành vi sai trái đó. (Hình phạt tương xứng với mức độ vi phạm.)
- Cô ấy ăn uống rất đúng mức để giữ gìn sức khỏe. (Ăn uống điều độ, vừa phải.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Ở mức độ đúng mức": Được dùng để nhấn mạnh tính chất phù hợp, cân đối của một mức độ nào đó.
- Sự nhiệt tình của anh ấy luôn được giữ ở mức độ đúng mức, không bao giờ quá đà.
- "Một cách đúng mức": Cụm trạng từ chỉ cách thức hành động được thực hiện một cách vừa phải, hợp lý.
- Hãy đánh giá vấn đề một cách đúng mức, đừng phóng đại cũng đừng xem nhẹ.
Biến thể và từ gần giống
- Vừa phải (tính từ): Ở mức trung bình, không quá nhiều cũng không quá ít. (Gần nghĩa với "đúng mức").
- Uống rượu bia vừa phải thì không có hại.
- Hợp lý (tính từ): Có lý lẽ, phù hợp với lẽ thường và điều kiện thực tế.
- Đó là một yêu cầu hoàn toàn hợp lý.
- Cân đối (tính từ): Có sự hài hòa, tương xứng giữa các bộ phận, yếu tố.
- Chế độ dinh dưỡng cân đối rất quan trọng.
Từ đồng nghĩa
- Điều độ: Có chừng mực, theo một mức độ nhất định và đều đặn (thường dùng cho sinh hoạt, ăn uống).
- Chừng mực: Có giới hạn, mức độ phù hợp (nhấn mạnh đến việc biết kiềm chế, giữ trong khuôn khổ).
- Tương xứng: Có tỷ lệ, mức độ ngang bằng, phù hợp với nhau.
Từ trái nghĩa
- Thái quá: Quá mức cần thiết, vượt quá giới hạn cho phép.
- Bất hợp lý: Không phù hợp, không có lý lẽ.
- Thiếu mức: Chưa đạt đến mức độ cần thiết, yêu cầu.
Thành ngữ liên quan
- "Biết điều, biết mực": Thành ngữ chỉ người khôn ngoan, biết cư xử và hành động một cách phải chăng, đúng mực.
- Cô ấy là người biết điều, biết mực nên được mọi người quý mến.